اسد الله معطوفى
182
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
آنگاه يكنفر از قبيله ازد بنام اسد پسر عبد إله را بر آنان بگماشت » . اما با شورش مردم طبرستان ، اسپهبد طبرستان : « به مردم گرگان نامه نوشت و آنها را بشوراند . پس مردم گرگان بر ضد مسلمانان به پا خاسته و هركس از آنها را توانستند بكشتند و باقى هم جمع شده در يكجا به حصار ( تحت محاصره ) درآمدند » . 4 يزيد پس از صلح در طبرستان ، آهنگ گرگان كرد : « او با خدا پيمان نمود كه اگر بر گرگانىها ظفر يابد از آنجا نرود و شمشير بر آنها برندارد تا با خونشان گندم آسياب كند و از آن آرد نان كند و بخورد . . . چنين نمود و يزيد 40000 كس از مردم گرگان را بكشت و جهم بن زحر جعفى را بر آنجا گماشت » . 5 اين يزيد بن مهلب اندكى بعد توسط خليفه عمر بن عبد العزيز متهم به دريافت 6000000 درهم به اجبار از مردم گرگان شد . پس از او تقاضاى واگذارى اين ثروت را نمود ولى چون نپذيرفت چندى بعد به قتل رسيد . 6 امويان ( 132 - 41 ه ق ) پس از چهار خليفه نخستين ، معاويه به سال 41 خليفه مسلمين شد و به همراه مشاورش عمروعاص در مركز خلافت يعنى دمشق مستقر گشتند . معاويه هم يك بار مصقله بن هبيره را مامور فتح طبرستان و گرگان كرد ، ولى به نوشته بلاذرى ، وى به همراه سپاهيانش در طبرستان : « در گذرگاههاى كوهستانى و كمينگاههاى زياد با فرو ريختن سنگها بر آنان » قتل عام شدند و سپس مردم اين ديار تا سال 98 ه نه خراج دادند و نه از آنان اطاعت نمودند . 7 سرانجام همانگونه كه از قول طبرى نقل شد ، در سال 98 يزيد بن مهلب عامل سليمان بن عبد الملك در خراسان توانست طبرستان و گرگان را بطور كامل فتح و مردم آنرا مطيع نمايد . اما در بخشى از شمال ايران از جمله در دماوند ، زرتشتيان حكومت كوچك و مستقل خود را حفظ كردند . مسمغان دماوند يك بار با سعيد بن عاص صلح كردند تا اينكه در زمان بنى عباس به ابو مسلم هم بىاعتنائى كرده و او را ياغى خواندند . سرانجام در زمان عمر بن العلاء به سال 144 ه ، بعد از كشته شدن اسپهبد طبرستان ، مسمغان هم كشته و زن و فرزندش به اسارت رفتند . بازماندگان خاندان زرتشتى مسمغان در سال 166 ه در ولاش مياندورود در شرق سارى شورشى به راه انداختند كه بىنتيجه بود . 8 آخرين خليفه امويان مروان حمار بود كه با هجوم بنى عباس در زاب شكست سختى